Je hersens in top­conditie houden? Leer een taal!

Je hoeft er niet voor naar de sportschool, maar je hersenen kun je – net als bijvoorbeeld je buikspieren - wel degelijk trainen. Namelijk door iets nieuws te leren. Tijdens het leren leggen je hersens allemaal nieuwe verbindingen aan. Zo houd je ze in topconditie. Uit onderzoek blijkt dat er manieren zijn die je hersens nog meer kunnen helpen bij het leren. Dat noemen we ook wel breinprincipes. Gerjanne Dirksen is grondlegger van deze zes principes: focus, herhalen, emotie, zintuiglijk rijk, creatie en voortbouwen.

Het leren van een vreemde taal heeft een heel sterk effect op het brein. Mensen die tweetalig zijn hebben een enorm efficiënt brein. Doordat hersenstructuren zo sterk zijn bij meertaligen, neemt de kans op bijvoorbeeld de ziekte van Alzheimer af. Maar hoe werkt dat dan precies in je hersenen? Hier wordt het enigszins wetenschappelijk, maar we proberen het zo duidelijk mogelijk uit te leggen.

Hersenslaapje

Merk je dat je nieuwe stof soms niet meer ‘binnenkomt’? Hersenen kunnen niet eindeloos nieuwe informatie opnemen. Na een paar uur slapen lukt het wel weer. Even iets heel anders doen zodat een ander deel van de hersenen actief is, helpt ook.

Alles wat je aandacht geeft, groeit: focus

Als je iets meer aandacht geeft, wordt datgene gemakkelijker om te onthouden. Bedenk eens hoeveel impulsen je op een dag, of zelfs per minuut krijgt te verwerken. Deze impulsen komen de hersenen binnen via de Thamalus. Hoe bewuster we kiezen op welke impulsen we ingaan, hoe beter we onze aandacht kunnen richten. Het Retuculair Activerings Systeem (RAS) heeft uitlopers overal in de hersenen en filtert welke stimuli relevant zijn. Als het RAS heeft bepaald dat stimuli relevant zijn, worden de hersencellen actief en zorgen die ervoor dat neurotransmitters in het hele brein vrijkomen. De neurotransmitters dragen bij aan een betere overdracht tussen de hersencellen in het bovenste deel van de hersenen (cortex) en zorgen ervoor dat verbindingen gemakkelijker tot stand komen. Neurale verbindingen worden dus sterker naarmate ze meer aandacht krijgen.

Olifantenpaadjes voor je hersenen: herhaling

Door herhaling worden in een bepaald gebied in de hersenen steeds dezelfde paden bewandeld. Als dat maar vaak genoeg gebeurt, wordt een oorspronkelijk dun paadje steeds dikker en steviger. Net als zo’n olifantenpaadje door het gras: hoe vaker dat wordt bewandeld, hoe duidelijker en breder het pad wordt. Het is niet voor niets dat we zeggen dat bepaalde gewoonten moeten inslijten: je hersenen hebben ongeveer zes weken nodig om nieuwe signalen die binnenkomen bij de hippocampus een vaste plek te geven in de neo-cortex. De netwerken die dan gevormd zijn, zijn gemakkelijk te activeren.

Hoe bewuster we kiezen op welke impulsen we ingaan, hoe beter we onze aandacht kunnen richten.

Maak ’t spannend: emotie

Waar gevoelens bewust zijn, ervaar je emoties onbewust. Beide hebben een directe invloed op lichamelijke activiteiten. Denk maar eens aan de ‘prop in je keel’ of ‘knoop in je maag’ als je bang bent. Emotie zorgt er ook voor dat ervaringen beter en langer worden onthouden. In de hersenen bepaalt de amygdala de emotionele betekenis van prikkels. Zij zorgt ervoor dat hormonen en neurotransmitters vrijkomen bij emoties of herinneringen daaraan. Ze stuurt ook het RAS aan, waarvandaan veel uitlopers de hersenen in lopen. Hoe sterker de emotie, hoe meer neurotransmitters het RAS afgeeft en hoe breder het pad (neurale verbinding) is dat daardoor ontstaat. De neurotransmitter dopamine werkt als een ingebouwd beloningssysteem en is van belang bij leerprocessen. Dopamine maakt dat we ons lekker voelen, zelfs al wanneer we iets plezierigs verwáchten: de bekende voorpret. De neurotransmitter adrenaline daarentegen komt vrij bij stress. Het maakt ons alerter en geeft energie.

Prikkel die zintuigen maar: zintuiglijk rijk

Hoe meer zintuigen bij een ervaring zijn betrokken, hoe intenser die ervaring is en hoe beter het wordt onthouden. Alles wat we horen, zien, ruiken, en voelen noemen we zintuiglijke ervaringen, en bewegen hoort er ook bij! Die ervaringen worden omgezet in elektrische signalen die naar de hersenen worden vervoerd. De Thalamus verdeelt deze signalen over de gebieden in de hersenen. Hoe meer verschillende zintuiglijke informatie, hoe meer gebieden worden geactiveerd en hoe beter de hersenen in staat zijn om het geheel te reconstrueren. Dat zorgt er weer voor dat het later gemakkelijker is om het geleerde op te halen. Wist je ook dat iedereen weer andere zintuiglijke voorkeuren heeft? En dat geur een hele sterke ‘onthoudfunctie’ heeft?

Dopamine werkt als een ingebouwd beloningssysteem en is van belang bij leerprocessen.

Actief aan de slag: creatie

Je hoeft niet creatief te zijn om goed te kunnen leren. Het breinprincipe creatie houdt in dat je zelf betekenis en waarde creëert in plaats van alle lesstof van je trainer te consumeren en als waarheid aan te nemen. Zo ontdek je verbanden en geef je betekenis aan wat je aan het leren bent. Je hersenen zijn erop gericht om orde in de chaos te scheppen. Ze zijn snel ‘verveeld’ als ze alleen hapklare brokken aangeboden krijgen en met een beetje gepuzzel houd je je hersenen lekker bezig. Ze maken dan zelf nieuwe neurale netwerken aan, die weer worden verbonden met bestaande netwerken. Bovendien zorgt dat gepuzzel ervoor dat de neurotransmitter dopamine vrijkomt, en dat geeft je een prettig gevoel.

Associëren maar: voortbouwen

Alle voorkennis is belangrijk, want daar kan nieuwe informatie op aansluiten, letterlijk. Je hersenen associëren de hele tijd met wat is opgeslagen in bestaande netwerken. Als iets nieuws daarop aansluit, wordt een nieuw neuraal patroon met dat bestaande netwerk verbonden. Een paadje verlengen is nu eenmaal gemakkelijker dan een nieuw paadje aanleggen.

Informatiebronnen

  1. E-book: Maak kennis met de 6 breinprincipes, met meer dan 40 tips & tricks. De werking van de hersenen en de invloed op leren en ontwikkelen. BCL instituut.
  2. Whitepaper: Effectiever coachen op basis van breinkennis. Vergroot het ontwikkelrendement en versterk de motivatie van coachees met behulp van de 6 breinprincipes. BCL instituut

LEES MEER

DEEL